حضرت ابراهيم خليل خود عليه السّلام : إِذْ قالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ « 10 » ؛ و لهذا مىفرمايد : إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ « 11 » ، فَمَنْ أَسْلَمَ فَأُولئِكَ تَحَرَّوْا رَشَداً « 12 » . و هركس فارغ و سالم شود قلب او از ما سوى اللّه ، دريافته است درجهء اسلام حقيقى را ، و حرّيّت از تعلّق و عبوديّت ما سوى حاصل نمايد و ايمن شود از سخط و غضب پروردگار و فايز گردد به رشد و كمال درجات انسانيّه . و نيست خلاصى از ما سوى اللّه كه باعث زيارت و قصد و توجّه و اقبال به كعبهء حقيقى حقّ تعالى است مگر بتوفيق الهى برحسب سعادت ازليّه ؛ كما قال اللّه تعالى : ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ « 13 » . پس مسلم و مؤمن حقيقى كسى است كه بعنايت و توفيق الهى و همّت و سعى بالغ كامل خود تميز دهد خبيث جسمانى نفسانى بشرى خود را از طيّب روحانى قلبى ملكى خود ، و قصد كند به قصد قلبى روحانى ، زيارت بيت قلب را كه كعبهء حقيقى حقّ تعالى است ، و احرام تجريد و ترك ما سوى اللّه را بر باطن خود بندد ؛ چنان‌كه از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله از نشانهء ايمان پرسيدند فرمود : التّجافي من دار الغرور و الانابة الى دار السّرور . و لفظ حجّ در لغت بمعنى قصد است ، و در عرف شرع بمعنى قصد

--> ( 10 ) - هنگامى كه پروردگار او ( ابراهيم ) فرمود : تسليم باش ( و ابراهيم در جواب ) عرضه داشت به پروردگار جهانيان تسليم شدم : سورهء 2 آيهء 131 ( 11 ) - همانا دين نزد خدا اسلام ( تسليم و سلامت قلب از آفات ) است : سورهء 3 آيهء 19 ( 12 ) - پس آن‌كس كه اسلام آورد ( و سلامت باطن پيدا كند ) پس چنين كسان به راه رشد و ثواب شتافته‌اند : سورهء 72 آيهء 14 ( 13 ) - چنين نيست كه خداى تعالى مؤمنان را در آنچه شما بر آن هستيد رها كند تا آنگاه كه ناپاك را از پاك جدا سازد : سورهء 3 آيهء 179